komşunun oğlu - orhan veli

Hepimizin hayatında bir “komşunun akıllı çocuğu” vardır. Yeni nesilde hala var mı bilmiyorum, ama benim yaşımdakiler ne demek istediğimi hemen anlayacaktır.

Bizim mahallede de vardı böyle biri. 8-9 yaşındaydım ve herkes bana hep onu anlatıyordu.

Annesine babasına hiç kötü davranmazmış. Dünyanın en uslu çocuğuymuş. Derslerinden hep en iyi notları alır, kimseyi üzmezmiş. Üstüne üstlük çok yakışıklıymış; çok anlayışlı, çok erdemliymiş.

Büyüyünce de hiç değişmemiş. Ağzından tek bir yalan çıkmazmış. Mahalleli ona o kadar güvenirmiş ki emanetlerini ona bırakır, ona “Güvenilir” diye lakap takarmış.

Allah ona verdikçe vermiş, durmamış: parayı da vermiş, gücü de. Kırk yaşına geldiğinde bir gece, dağdaki bir mağarada tek başınayken Allah ona seslenmiş. Sonra düşünceleriyle devlet kurmuş, insanları bir araya getirip örgütlemiş, fikirleriyle bir inanç sistemi kurmuş. 1400 yıldır sayısız insan onun peşinden koşuyormuş. Allah’ın en sevdiği kuluymuş. Allah yalnızca onunla konuşmuş. Bundan daha yükseği olabilir mi?

Şimdi bir dakika demek istiyorum. Mahallenin akıllı çocuğu Hz. Muhammed’se ve Allah hepimizi eşit yarattıysa, ben kiminle yarışıyorum? Bana kalan yer zirvenin bir tık altı. İşte İslamiyet ilk dalgada sana rekabeti öğretiyor: “Hadi bakalım, sıkıysa yakala.”

İslamiyet, insan ömrünün ilk yarısı için rekabettir, kapitalizmdir, en iyisini yapma yarışıdır. Uyandıktan sonra ise sosyalizm. (Yine zihnim başka yere gitti.)

Neyse, küçükken şöyle dedim: “Benim ondan hiçbir farkım yok, çünkü ben de onun kadar iyiyim.” Ama Allah benimle hiç konuşmadı. Kendime baktım, “İyiyim ve Allah hâlâ benimle konuşmuyor” dedim. İşte bendeki kopuş böyle başladı.

Belki de onu kıskandım. Hayır, “belki” değil; düpedüz kıskandım. Kıskandığım tek insan da o değildi elbette. Hayatımda hiçbir zaman düşmanım falan olmadı; onu anlıyordum ama kafamız uyuşmuyordu.

Ömrümün aşamalarında şunları hissettim:

İlk zamanlar: “Tamam, bir din mutlaka olmalı, yoksa kötü insanlar yoldan çıkar. Ama ben kendi seçimlerimin iyi olduğunu zaten biliyorum. Benim hiçbir dine ihtiyacım yok.”
Bir süre sonra: İnsanlar için maneviyatın ne kadar önemli olduğunu fark ettim. Ama içimden hep şunu dedim: “Keşke ‘Allah’a inanıyorum’ diyen insanlar da iyi insanlar olabilse. Bunu görmek bu kadar mı zor? Her şey daha güzel olacak, kötülükler başımızdan gidecek.”
Sonra: Hayatta bir sürü tecrübe edinir, seçimler yapar, kazıklar yersin. Bir gün şunu düşündüm: “Ben bu kadar haklıyken nasıl oluyor da bu kadar yanlış kararlar verebiliyorum?” Bu soru beni başka bir yere götürdü: bildiklerimden vazgeçmeye. Mezara girdim ve kendime şunu sordum: “Sen kim oluyorsun da iyiye ve kötüye karar veriyorsun?” Bu soru aylarca zihnimde döndü durdu.

İnanan ve inanmayan sayın okuyucu sende düşün. Sen kim oluyorsun da iyiyle kötüye karar veriyorsun? Sen Allah mısın?

Gerçekliğimden vazgeçerken Hz. İbrahim’le çok konuştum. O ben oldu, ben o oldum. Onun dert ortağı oldum; ben onu çok iyi anladım, o da beni.

Bir gece rüyama girdi. Bembeyaz, gür sakallarıyla, görmüş geçirmiş bir tavırla bana yaklaştı. Elinden tuttuğu ürkek bir çocuk vardı. Çocuğa baktım: kendi çocukluğumdu. Korkmuş yüzüyle bana baktı. Ben onu tanıdım, o beni tanımadı.

Bir an, İbrahim’in onu Allah’a kurban etmeye götürdüğünü düşündüm ve korktum. Bana şöyle dedi:

“Yolunu şaşırma. Her şey zaten içinde. Yanımdaki çocuğun sen değil, Daha cennetten kovulmamış Adem olduğunu biliyorsun.”

Bütün bu düşünceler bir odakta birleşince ben öldüm ve bir hal anı yaşadım. Bu tek kelime ile anlatılacaksa ben ölünce bir olma hissiydi. Bir olunca ben, ben olmaktan çıkıp insan oluyordum; yaşayan ve yaşamış bütün insanlar oluyordum. Bu bana bambaşka bir bakış açısı kattı. Kuran-ı Kerim'i bu bakış açısıyla yeniden okudum. Artık her şey anlam kazanmıştı. Allah, tek başıma okuyup anlayabileceğim Kitabı 1400 yıl önce komşunun oğluna indirmişti. İçimdeki bütün o kıskançlıklar, inanılmaz derin bir saygıya dönüştü.

Olmam gereken son insandı o. Örnek almam gereken. Olmam gereken.

Şahitlik ettim. Daha ne diyebilirim ki? Bu, insanlık tarihinin birikimidir. İlk insandan bu yana sorulan soruların cevabıdır.

Bilim ve Batı arayadursun. İnsan olmak, 1400 yıl önce mükemmel bir dille, Allah hissiyatıyla Hz. Muhammed elçiliği aracılığıyla anlatılmıştır.
Batının bügüne kadar geliştirdiği bütün ahlak normlarını felsefe külliyatını Kuran-ı Kerimde bulabilirsin.

Tabi ki bütün bu güzellemeden sonra şunu söylemek bir kul olarak ve Allah inancım gereği boynumun borcudur.
Kuran-ı Kerim insan olma adına harika öğretiler taşısa da ve hala bu bakımdan geçerliliğini korusa da insan ilişkileri bakımından artık güncellenmesi şarttır.